MVNO Nedir?

Mobil Sanal Şebeke Operatörü, kendisine ait bir spektrum olmamasına karşın mobil hizmetleri sunan bir operatördür. Sanal operatörün mobil radyo erişim şebekesi olmamasına karşın, hizmetlerini sunabilmek için mobil operatör şebekesinden faydalanır. Genellikle, sanal operatörler kendi şebeke koduna sahip olmakla birlikte; çoğu zaman kendi SIM kartları ile işlem yaparlar. Sanal operatör, mobil operatörün vermiş olduğu hizmetlerin dışında, kendisine ait abonelere katma değerli hizmetleri sağlamak için, çoğunlukla IN (Intelligent Network – Akıllı Şebeke) şebekesi kurar.

Sanal operatör, bu hizmet için mobil operatörün sahip olduğu gibi bir lisansa sahip olmak zorunda değildir. Ayrıca birden fazla mobil operatör ile ticari anlaşma imzalayarak, her bir mobil operatörün şebekesini kullanarak da kendi abonelerine hizmet verebilir. Abonelerin sanal operatör hizmetlerinden yararlanabilmesi için yalnızca sanal operatör işletmecisi ile sözleşme yapması yeterlidir; mobil operatör ile herhangi bir sözleşme yapmasına gerek yoktur.

Neden Sanal Operatörlük?

Günümüzde, Türkiye’de ve dünyada mobil abone sayısı hızla artmaktadır. Mobil teknolojilerdeki yeni gelişmelerle GSM pazarı önemini gittikçe arttırmaktadır.

Bununla birlikte, mobil hizmetlerdeki rekabet, ilave spektrumun olmaması nedeniyle sınırlı kalmaktadır. Sanal operatörlük sayesinde, varolan altyapı ve spektrum, belli ticari anlaşmalarla ortak kullanıma açılacak, ve son kullanıcıya daha ucuz hizmet, farklı katma değerli servisler sunulacaktır.

Sanal operatörlük konusunun cazibesi üç ana temaya dayanmaktadır. Bunlar; altyapı maliyeti, pazara ulaşma ve arabağlantı ücretleridir. Sanal operatörlerin, büyük operatörler gibi yüksek miktarlarda altyapı yatırımı yapmayacaklarından ötürü, daha düşük alt yapı maliyetleri ile hizmet verebileceklerdir. Bununla birlikte pazara yeni girecek sanal operatörün , abone elde etme maliyeti ve pazarlama aktiviteleri için yapacağı yatırımlar, başlangıç harcamalarında önemli bir yüzdeyi oluşturacaktır. Üçüncü önemli unsur arabağlantı ücretidir. Bu konuda ülkemizde Telekomünikasyon Kurumunun, Avrupa’daki düzenleyici kuruluşların yaptığı çalışmaları da göze alarak, gerekli düzenlemeleri yapması beklenmektedir.

Sanal operatörlüğü teşvik eden hususları şu şekilde özetleyebiliriz;

Düzenleyici kurumların, sektörde rekabeti arttırmak amacıyla dolaylı destekleri ve teşvikleri
Avrupa’da sanal şebeke operatörlerine ait hizmetlere ihtiyaç duyulması
Sabit şebeke operatörleri için sabit-mobil bütünleşmesine olanak tanımasıdır

Ancak, sanal operatörlerin gelişimini zorlayacak birtakım engeller de bulunmaktadır. Bunlar:

1- Operatörlerin, sanal operatörleri bir tehdit olarak görmeleri ve yasal olarak muhtemelen oluşabilecek engelleme girişimleri
2- Mobil sektörde çok yüksek pazarlama ve abone elde etme maliyeti
3- Mobil sektörde, penetrasyonun doyuma ulaşmasından dolayı rekabetin artması.
4- Sanal operatörün karlılık oranlarındaki belirsizlik

Sanal Operatörlerin Sunabileceği Hizmetler Nelerdir?

1. Sabit Mobil Şebeke Yakınsaması (Fixed Mobile Convergence)

Sanal operatörlük ile sabit ve mobil hizmetlerin birleştirilerek, aboneye tek faturada hizmet sunulması mümkün olabilmektedir. Sanal operatörlerin, şebeke içi ve dışı çağrıları akıllı sistemlerle yönlendirme özelliği bulunmaktadır.

Sanal operatörlüğün önemli avantajlarından birisi de güçlü bir IN yapısı ile hücre kimlik bilgilerinden yararlanılarak abonenin konumuna göre farklı içeriklerin gönderilmesidir (Hücre içerisindeki bir alışveriş merkezine ait reklam gibi).

Mobil telefonlara olan çağrı ücretlerinin düşürülmesinde sabit şebeke operatörünün sanal operatör olması büyük önem taşımaktadır (Türk Telekom-Avea örneğin…). Bu durumda, mobil şebekeye yapılan çağrının sabit şebeke üzerinden aktarılması ve sabit şebeke oranları üzerinden ücretlendirilmesi mümkün olabilmektedir.

2. Katma Değerli Hizmetler (Value Added Services)

Mobil operatörün şebekesi içerisinde akıllı şebekeleri kullanmasına bağlı olarak sanal operatör abonelerine katma değerli hizmetleri ve değişik özellikleri, CAMEL (Customised Applications for Mobile Network Enhanced Logic) yardımıyla sunar.

SIM kartın güvenli bir yapıya sahip olması nedeniyle e-ticaret, internet erişimi ve dosya yükleme gibi bazı katma değerli hizmetlerin, GSM sisteminin veri iletişim hızı ve bant genişliğine bağlı olarak sanal operatör tarafından verilmesine imkan sağlar.

Dünyada Sanal Operatörlük
Avrupa’da sanal operatörlük hareketleri 1997 yıllarında Norveç’te başladı. Ve günümüze kadar birçok ülkede yayılmaya devam etmektedir. Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç ve İngiltere’de yaklaşık 50 adet sanal operatör bulunmaktadır. Avrupa Sanal Operatörlüğü desteklemekte, ve birçok ülkede bu konuda gerekli düzenlemeler yapılmıştır.

Amerika’da operatörler sanal operatörleri ulaşamadıkları müşteri segmentleri olan düşük gelirliler ve gençlere erişimde bir avantaj olarak görüyorlar. Ancak müşterilerini sanal operatörlere kaptırma konusunda da tedirginler. Fakat yine de Amerikan pazarında çok yaygın olarak kullanılan bir iş modelidir.

Telekomünikasyon Kurumunun Sanal Operatörlük ile ilgili çalışmaları:

Telekomünikasyon Kurumu, 2006 İş planında, Yetkilendirme bölümünde, Sanal Mobil Şebeke Hizmeti İşletmeciliği ile ilgili yetkilendirme çalışmasını duyurmuştur. Bu çalışma ile, mobil şebeke işletmecilerinin altyapıları üzerinden sunulacak Sanal Mobil Şebeke İşletmeciliği Hizmetine ilişkin yetkilendirme türü, uygulanacak usul ve esaslar ile yetkilendirme ücretinin asgari değeri gibi hususların belirlenmesi amaçlanmaktadır. Şu an yetkilendirme zamanının tespiti ve pazarın mevcut yapısı içinde söz konusu hizmet türüne hazır olup olmadığına dair çalışmalar devam etmektedir.

Sanal Operatörlük Telekomünikasyon Sektörüne Ne Kazandıracaktır?

Mobil pazarında, hizmet çeşitliliği ve rekabetin tam olarak sağlanamamasından dolayı çoğu bölgede kapasite kullanım oranlarında önemli büyüklükte atıl kapasitelere rastlamak mümkün olabilmektedir. Bu nedenle, mobil operatörler tarafından yapılan parasal açıdan büyük ve önemli yatırımların geri kazandırılması, kıt kaynaklarımızdan olan frekansın etkin ve verimli kullanılması, atıl kapasitenin minimize edilmesi ve tam rekabet piyasasının oluşturulması amacıyla mobil şebekelerin sanal operatörlere açılması faydalı görülmektedir.

Sanal operatörlüğe imkan tanınması ile ilk etapta ülke içerisindeki istihdam ve altyapı yatırımlarında önemli bir artış olması beklenmektedir. İkinci bir etkisi de, mobil şebekelerde oluşturulacak katma değerin ve vergi gelirlerinin artırılması olacaktır. Sanal operatörlerin, kendi SIM kartlarının kullanımında ihtiyaç duyacağı mobil şebeke kodunun tahsisi de düzenleyici kurumlar için önemli bir gelir kalemi olarak görülebilir.

Sanal operatörler mobil ticaret kavramına da yeni bir boyut getirecektir. Ülkemizde cep telefonu miktarının kredi kartı sayısından fazla olması, mobil ticaret kavramının önemini göstermektedir. Mobil ticaret kapsamında, kredi kartı olarak kullanılabilecek cep telefonları, ülkemizin ticaret hacminin genişlemesini ve kayıt altına alınabilmesini; dolayısıyla vergi gelirlerinin daha da arttırılmasını mümkün kılabilecektir.

Sabit-mobil birleşimine katkıda bulunacak sanal operatörlük kavramı ile, rekabetçi ve yeniliklere açık bir yapı oluşturulup, ülkemizin bilgi toplumu olma yönündeki çabalarına ivme kazandırılacaktır.

Her ne kadar bazı çevrelerce, mobil operatörlerin yatırımlarında bir azaltmaya neden olabileceği şeklinde endişeler varsa da, aslında sanal operatörlere, mobil operatörlerin atıl kalan kapasitelerini garanti altına alan cankurtaranlar gözüyle bakılması gerekir. İmajı ve prestiji zedelenmiş mobil operatörlerin de, yeni bir marka ve anlayış ile sanal operatörlük kapsamında hizmet verebilmelerinin mümkün olması sebebiyle; mobil operatörlere sanal operatörlük kapsamında, katma değerlerinin arttırılması ve kapsama alanı sıkıntısının asgariye indirilmesinde önemli bir fırsat sunulmuş olacaktır.

Önümüzdeki günlerde 3G lisanslarının da verilmesi ile GSM pazarı daha da hareketlenecek, mobil operatörlerin ve sanal operatörlerin sunacağı katma değerli hizmetlerle, mobil teknolojilerin hayatımızdaki yeri daha da artacaktır.

KategorilerGenel